Przeżytkowe formy zawierania małżeństwa w czasie zaręczyn, III / Outmoded forms of entering into marriage during engagement, III (mapa 26)

[na podstawie badań PAE z lat 1970-1982 oraz 2003 r. i innych źródeł]

Dublin Core

Tytuł

Przeżytkowe formy zawierania małżeństwa w czasie zaręczyn, III / Outmoded forms of entering into marriage during engagement, III (mapa 26)

[na podstawie badań PAE z lat 1970-1982 oraz 2003 r. i innych źródeł]

Temat

kultura społeczna ; obrzędy ; obrzędy rodzinne ; obrzędy weselne ; zaręczyny ; elementy obrzędu ; role obrzędowe ; pani młoda ; pan młody

Opis

mapa ukazuje przeżytkowe formy zawierania małżeństwa w czasie zaręczyn ; zawarto na niej następujące informacje: 33. Poza młodymi - kto uczestniczy w takim zwyczaju: rodzice? swat (dziewosłęb)? marszałek? starosta? drużbowie? druhny, czy inne osoby? 34. Jaką rolę odgrywają osoby obecne? Czy wygłaszają jakieś formuły, oracje? Jeśli tak - zapisać tekst. Czy ktoś przewodniczy uczcie zaręczynowej? swat? przyszły starosta? ojciec młodej? lub kto inny. Co należy do jego obowiązków? a) wiąże i rozłącza ręce młodych, b) podaje młodym wianki lub rózgę. 36. Czy istnieje lub istniał zwyczaj wymiany pierścionków? Jak one wyglądają? Czym się różnią od obrączek? Kto je wręcza? a) młodzi wymieniają między sobą, b) są wręczane przez inne osoby (przez kogo), c) czy tylko młody daje go dziewczynie. 37. Czy w czasie zaręczyn odgrywają jakś rolę wianki lub rózgi? względnie odgrywały dawniej? Jeśli tak - jaką? Kto je sporządza? Czy młodzi wymieniali dawniej między sobą wianki lub młoda dawała młodemu wianek, "rózgę", "różdżkę"? Czy dziewczyna obdarowywała młodego? Czym (np. chustką) i czy chłopiec obdarowywał dziewczynę? Czym? 38. Czy zaręczyny związane są z przyjęciem? ucztą? Jeżeli tak - czy obowiązuje: b) określone zachowanie się młodej pary, (np. picie z jednego kieliszka, jedzenie z jednego talerza?). W tradycyjnym akcie zawarcia małżeństwa: a) dziewczyna i kawaler: 1 – jedli z jednego talerza lub pili z jednego kieliszka, 2 – jedli po kawałku razowego chleba, 3 – kawaler dzielił przywieziony przez siebie chleb – jedną część spożywali w domu panny, drugą zabierał do swojego domu; b) dziewczyna i kawaler: 4 – otrzymywali błogosławieństwo od zebranych osób, 5 – wysłuchiwali oracji o obowiązkach dziewczyny i kawalera jako małżonków; c) inne oznaczenia: 6 – inne odpowiedzi (zob. mapy 24 i 25), 7 – brak tradycji, 8 – brak odpowiedzi.

Uwaga:
-
mapa dotyczy stanu zjawiska w latach 70. XX wieku,
- wypełnienie znaku kropką oznacza, że zjawisko występowało w przeszłości, a znak wypełniony czarnobiałą teksturą oznacza, że zjawisko pojawiło się po II wojnie światowej,
- punkty z pionową kreską oznaczają informacje pochodzące od ludności napływowej (przesiedleńcy z Kresów Wschodnich i osadnicy z różnych stron Polski),
- pierworys mapy na podstawie materiałów PAE i literatury wykonała A. Mączyńska (mapa 540 pt. Przeżytkowe formy zawierania małżeństwa w czasie zaręczyn),
- dane z materiałów PAE zweryfikowała A. Pieńczak (na mapie pominięte zostały inne dane, nie pochodzące ze stałej sieci punktów atlasowych, natomiast uwzględniono informacje pochodzące z literatury XIX-wiecznej – na mapie zaznaczone kolorem szarym).

Twórca

Mączyńska, Anna ; Pieńczak Agnieszka

Źródło

Anna Drożdż : Agnieszka Pieńczak : Zwyczaje i obrzędy weselne. Red. Zygmunt Kłodnicki. Komentarze do Polskiego Atlasu Etnograficznego, t. 8, cz. 1 : Od zalotów do ślubu cywilnego. Wrocław : Cieszyn 2004, s. 176 ; syg. <PAE/KOM/9/>

Wydawca

Polskie Towarzystwo Ludoznawcze ; Uniwersytet Śląski Filia w Cieszynie

Data

2004

Prawa

umowa z twórcą (umowa licencyjna)

Powiązanie

Komentarze do Polskiego Atlasu Etnograficznego ; Commentaries to the Polish Ethnographic Atlas

Format

application/pdf

Język

pol

Rodzaj

mapa

Identyfikator

syg. <PAE_MO_0571_01> syg. <PAE_MO_0571_02>

Zasięg

ogólnopolski